Hürmüz Boğazı’nda Anlaşma Süreci İlerliyor

İran ve Umman, Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığı için anlaşmaya yaklaşırken, ABD’nin koşulları süreci etkiliyor.

(ANKARA) – İran, Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığına yönelik Umman ile yeni bir güzergah üzerinde anlaşmaya “çok yakın” olduklarını duyurdu. Ancak, boğazın yeniden ulaşıma açılabilmesi için ABD’nin İran’a tazminat ödemesi, saldırıların durdurulması ve yaptırımların kaldırılması gibi ek koşulların yerine getirilmesi gerektiği ifade edildi. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ise İran’ın Hürmüz Boğazı’nda bir gemiye daha saldırdığını bildirdi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı üzerinden yeni bir deniz taşımacılığı güzergahı konusunda anlaşmaya çok yaklaştıklarını belirtti. Ancak bu anlaşmanın, boğazın yeniden ulaşıma açılması için yeterli olmayacağını vurguladı.

İran Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Bakıer Zülkadr, ABD’nin İran’a yönelik tehditlerinin sona erdirilmesi, saldırıların durdurulması ve İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması gibi taleplerin önemine dikkat çekti. Ayrıca, İran’ın müttefiklerine yönelik saldırıların da sonlandırılması gerektiğini ifade etti.

Hürmüz Boğazı’na ilişkin anlaşma, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmaların sona erdirilmesine yönelik daha geniş bir anlaşma açısından kritik bir öneme sahip.

UMMAN: MÜZAKERELER OLUMSUZ YÖNDE GİTMİYOR

Umman, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan gemilere yönelik saldırıları kınadı. Umman Dışişleri Bakanlığı, İran ile boğazdaki deniz taşımacılığına ilişkin müzakerelerin olumlu ve yapıcı bir şekilde ilerlediğini bildirdi. Bakanlık, tüm tarafların çıkarlarını gözeterek müzakereleri etkileyebilecek eylemlerden kaçınmanın önemini vurguladı.

Arakçi, Hürmüz Boğazı’ndaki mevcut trafik düzeninin artık Tahran tarafından kabul edilmediğini belirterek, kalıcı güzergahın belirlenmesi için teknik ve hukuki meselelerin çözülmesi gerektiğini ifade etti. Bu süreçte İran, Umman ile geçici bir güzergah üzerinde görüşmeler yürütüyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, anlaşmaya varılması için şu anın en uygun zaman olduğunu düşündüğünü belirtti. Ülkede sağlanan uyum ve gücün, İran’ın savaşta galip gelmesini sağladığını ifade etti.

BAE: YENİ SALDIRILAR GERÇEKLEŞTİ

BAE, İran’ın devlet petrol şirketine ait bir gemiye Hürmüz Boğazı’ndan geçişi sırasında füzeyle saldırdığını açıkladı. Saldırıda yaralanan olmadığı bildirildi. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) ise bir geminin kimliği belirsiz bir merminin isabet etmesi sonucu yangın çıktığını, ancak yangının söndürüldüğünü ve çevresel bir zarar olmadığını duyurdu. İran makamlarından ise henüz bir açıklama yapılmadı.

ABD: ANLAŞMA SONRASI ABLUKA KALDIRILABİLİR

ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını sağlayacak bir anlaşmanın yakın olduğunu belirtti. Ancak İran, müzakerelerin sürdüğüne dair açıklamaları daha önce reddetmişti. Adının açıklanmasını istemeyen bir ABD’li yetkili, normal petrol trafiğinin yeniden başlaması için İran ile Umman arasında yakında bir anlaşma beklediklerini ifade etti. Bu anlaşmanın ardından ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırabileceğini belirten yetkili, atılacak adımların İran’ın taahhütlerine bağlı olacağını kaydetti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), mevcut ablukanın başlamasından bu yana insani yardım taşıyan 30’dan fazla geminin geçişine izin verildiğini açıkladı. CENTCOM, ABD güçlerinin 53 gemiyi geri çevirdiğini, iki gemiyi etkisiz hale getirdiğini ve iki gemiye çıktığını bildirdi.

İran’daki çatışmaların şubat ayında başlamasından bu yana gıda ve diğer temel ihtiyaçların fiyatlarının hızla arttığı belirtilirken, Pezeşkiyan, temel ürünlerin ithalatında yaşanan sorunların sorumlusunun ABD olduğunu ifade etti.

İRAN: HÜRMÜZ’ÜN AÇILMASI ABD’NİN KOŞULLARINA BAĞLI

İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının, Washington’ın İran’ın koşullarını kabul etmesine bağlı olduğunu belirtti. Devrim Muhafızları sözcüsü Hüseyin Muhibbi, İran’ın Tasnim haber ajansına yaptığı açıklamada, “ABD, İran’ın koşullarını kabul ettiğinde Hürmüz Boğazı kesinlikle yeniden açılacak” dedi. Arakçi de boğazın yeniden açılmasının ABD’nin İran’a tazminat ödemesi gibi diğer koşullara bağlı olduğunu vurguladı.

ANLAŞMA İRAN’A KONTROL YETKİSİ VEREBİLİR

Reuters’a konuşan İranlı üst düzey bir kaynak ve iki bölgesel yetkili, İran ile Umman arasında önerilen anlaşmanın, Körfez’e giren gemiler üzerinde Tahran’a kontrol yetkisi verebileceğini bildirdi. Bu düzenlemenin, İran’a yönelik en büyük tavizlerden biri olacağı ifade edildi. ABD’li yetkililer ise Hürmüz Boğazı’na erişimin İran tarafından kontrol edilmesini kabul etmeyeceklerini defalarca dile getirdi.

İran, çatışmaları petrol tankerlerinden geçiş ücreti talep etmesini gerekçelendirmek için kullanırken, bu uygulama ve izni olmadan boğazdan geçmeye çalışan gemilere ateş açılması, küresel deniz taşımacılığını ciddi şekilde aksatmakta ve enerji fiyatlarının yükselmesine neden olmaktadır.