Türkiye’nin Tarım Ürünlerinde AB’ye Yönelik Endişe Verici Rapor
Türkiye menşeli gıda ürünleri için AB kayıtlarında 270 bildirim yapıldı, bunların 197’si sınır reddi ile sonuçlandı.
Avrupa Birliği Gıda Alarm Sistemi’ne göre, Türkiye menşeli gıda ve tarım ürünleri için 2026 yılının ilk yedi ayında toplamda 270 bildirim yapıldı. Bu bildirimlerin 197’sinin sınır reddi ile sonuçlandığı ve 195 kaydın “ciddi risk” kategorisinde değerlendirildiği ortaya çıktı. Pestisit kalıntıları, mikotoksinler ve mevzuata aykırılıklar, Türkiye’nin ihracat karnesindeki olumsuz durumu bir kez daha gözler önüne serdi.
AB ülkelerinin Türkiye’den gelen gıda ve tarım ürünleri ile ilgili bildirimleri, pestisit kalıntıları, mikotoksinler, mikrobiyolojik riskler ve mevzuata aykırılıklar üzerine yoğunlaşmakta. 1 Ocak ile 17 Temmuz 2026 tarihleri arasında yapılan 270 bildirimin 197’si sınır reddi olarak kaydedildi. 23 Temmuz’da sisteme girilen son kayıtta, Türkiye’den İtalya’ya gönderilen salamura asma yapraklarında, izin verilen seviyenin yaklaşık 50 katı kadar ditiyokarbamat kalıntısı tespit edildi.
Bu dönemde en fazla bildirimde bulunan ülke Bulgaristan oldu. Bulgaristan, 65 bildirim yaparken, Almanya 61, Fransa ise 53 bildirimde bulundu. Bu üç ülkenin toplam bildirim sayısı 179’a ulaşarak, 270 bildirimin yüzde 66,3’ünü oluşturdu. Bulgaristan’ın öncelikli konumunda, Türkiye’den Avrupa Birliği’ne karayolu ile gönderilen tarım ve gıda ürünlerinin büyük bir kısmının bu ülkenin sınır kapılarından geçmesi etkili oldu.
Yapılan bildirimlerde, pestisit kalıntılarının yanı sıra okratoksin A, aflatoksin B1 ve toplam aflatoksin tespitleri dikkat çekti. Pestisit bildirimlerinde acetamiprid, formetanate, indoxacarb, prochloraz, imazalil ve fosthiazate gibi etken maddeler kaydedildi. Mikotoksin bildirimleri ise özellikle kuru incir, kuru üzüm, Antep fıstığı, baharat ve kurutulmuş ürünlerde yoğunlaştı. Uzmanlar, okratoksin A ve aflatoksinlerin doğrudan tarım ilacı kalıntısı olmadığını, aksine üretim, kurutma ve depolama koşullarında gelişebilen bazı küf türlerinin oluşturduğu toksinler olduğunu belirtiyor.
Son dönemde dikkat çeken bir diğer gelişme ise İtalya tarafından yapılan 2026.6518 referans numaralı bildirim oldu. 23 Temmuz 2026 tarihinde yapılan bu bildirimde, Türkiye’den gönderilen salamura asma yapraklarında ditiyokarbamat grubu pestisit kalıntısı belirlendi. Laboratuvar analizlerinde, ditiyokarbamat miktarı kilogram başına 2,5 ± 0,23 miligram olarak ölçüldü. Ürün için geçerli azami kalıntı limiti kilogram başına 0,05 miligram olarak belirlendi. Merkez ölçüm değeri üzerinden yapılan hesaplamada kalıntı miktarı, yasal sınırın 50 katına ulaştı ve İtalya, sevkiyatın sınırdan reddedilmesine karar verdi.
Gıda Bülteni Genel Yayın Yönetmeni Gürkan Akgüneş, Türkiye’den gönderilen asma yapraklarının son yıllarda farklı pestisit kalıntıları nedeniyle RASFF kayıtlarına konu olduğunu belirtti. 19 Şubat 2026 tarihinde İtalya tarafından yapılan başka bir bildirimde Türkiye menşeli asma yapraklarında ditiyokarbamat ve pyraclostrobin tespit edildiğini ifade etti. 2022 yılına ilişkin RASFF verilerini inceleyen bilimsel çalışmalarda, dünya genelinde asma yaprakları için 19 pestisit bildirimi belirlendi ve bu bildirimlerin 11’i, yani yüzde 57,9’u Türkiye menşeli ürünlerle ilgiliydi. Ayrıca, 2022 ve 2023 yıllarında toplanan toplam 766 salamura asma yaprağı örneğinde de çok sayıda pestisit kalıntısı tespit edildiği vurgulandı.
Bilimsel çalışmalarda, ditiyokarbamatların bağlarda ve çeşitli tarım ürünlerinde mantar hastalıklarına karşı kullanılan bir fungisit grubunu ifade ettiğine dikkat çekiliyor. RASFF analizlerinde bildirilen ‘ditiyokarbamat’ sonucu, her zaman tek bir tarım ilacına karşılık gelmiyor. Mancozeb, maneb, metiram, propineb, thiram ve ziram gibi farklı etken maddeler analiz sonucuna kaynaklık edebiliyor.
