Zeytin ve Zeytinyağı Sektöründe Acil Destek İhtiyacı
Zeytin ve zeytinyağı sektöründeki maliyet artışları ve ihracat kayıpları, Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar tarafından ele alındı.
Zeytin ve zeytinyağı, Türkiye’nin stratejik tarım ve ihracat alanlarından biri olarak büyük bir önem taşıyor. Ancak son dönemde artan maliyetler ve uluslararası piyasalardaki daralmalar, bu sektördeki üreticileri zor bir duruma soktu. Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar, sektörün karşılaştığı finansal zorlukları ve ihracat kayıplarını gündeme getirerek acil destek çağrısında bulundu.
Zeytinyağı sektöründe iç ve dış piyasalardaki daralma, üreticilerin maliyetlerini artırırken, Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Uçar, bu durumun acil çözüm gerektirdiğini vurguladı. Sektör, yaklaşık 500 bin üretici aile ile 4 milyon insanın geçim kaynağını oluşturuyor ve son yıllarda zeytin ağaç varlığını 210 milyona çıkararak dünya ikinciliğine yükseldi. Ancak, küresel piyasalardaki daralmalar, uygulanan kotalar ve ek vergiler, dış ticareti olumsuz etkiledi. 2022-2023 sezonunda zeytinyağı ihracat gelirleri 765 milyon dolar iken, döviz kurlarındaki dalgalanmalar ve maliyet artışları nedeniyle her yıl ortalama 250 milyon dolarlık kayıplar yaşandı.
Uçar, ABD’nin zeytinyağına uyguladığı ek vergiler ve rakip ülkelerin avantajları karşısında, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kuralları ve mevcut piyasa dengeleri göz önünde bulundurularak esnek destek mekanizmalarının devreye alınması gerektiğini belirtti. Alan bazlı desteklerin yetersiz kaldığını ifade eden Uçar, üreticilerin maliyetleri ile piyasa fiyatları arasındaki farkı kapatacak değişken prim desteklerinin uygulanmasını talep etti. Bu tür bir desteğin, hem üreticilerin korunmasına hem de kayıt dışılığın azaltılmasına katkıda bulunacağına dikkat çekti.
Artan maliyetler ve yüksek enflasyon, tarım ve gıda firmalarının operasyonlarını sürdürmesini zorlaştırırken, bu durum Türkiye’nin uluslararası pazarlardaki ihracat hedeflerini de tehdit ediyor. Uçar, stokların uygun koşullarda saklanamaması nedeniyle değer kaybı yaşandığını ve taklit, tağşiş ve sahtecilikle etkin mücadele için Ürün Doğrulama ve Takip Sistemi’nin (ÜDTS) güncellenmesi gerektiğini vurguladı.
Ali Uçar, sektörün sürdürülebilirliği ve küresel rekabet gücünün korunması için atılması gereken adımları sıraladı. Bu adımlar arasında dökme ihracatta kısıtlamaların yerine rekolteye göre üst sınırların belirlenmesi, toptan dökme ihracat yapan firmalara ambalajlı ürün destek miktarının tanımlanması, kooperatif ve KOBİ’lere düşük faizli ihracat kredileri sağlanması, Gümrük Birliği Anlaşması çerçevesinde AB’ye yapılan vergisiz ihracat kotasının artırılması ve lisanslı depoculuk sisteminin bir an önce hayata geçirilmesi yer alıyor.
