Rusya’nın gölge filosu Manş Denizi’nde nasıl saklanıyor?
Rusya’nın gölge filosu, Manş Denizi’nde AIS verilerini manipüle ederek kimlik değiştiriyor ve yaptırım denetimlerinden kaçmak için kuzey rotalarına yöneliyor.
İngiliz i Paper gazetesinin araştırmasına göre, Batı yaptırımları kapsamındaki Rus petrolünü taşıyan tankerler, Avrupa sularında tespit edilmemek için otomatik takip sistemlerini yanıltan yöntemlere başvuruyor. İngiltere’nin haziran ayında Manş Denizi’nde Smyrtos adlı tankere el koymasının ardından, Rusya bağlantılı gemilerin rotalarını değiştirdiği ve Otomatik Tanımlama Sistemi’nin (AIS) zayıf noktalarından yararlanarak gerçek kimliklerini gizlediği belirlendi.
Gemiler arasında kimlik takası
Gemi rotası, kalkış limanı ve anlık konum gibi bilgileri aktaran AIS, özellikle Manş Denizi gibi yoğun ve dar su yollarının denetlenmesinde önemli bir araç olarak kullanılıyor. Ancak Rusya’nın gölge filosu, sinyalleri tamamen kesmek veya yanlış koordinat göstermek yerine daha gelişmiş bir yönteme de başvuruyor.
“El sıkışma” olarak adlandırılan bu taktikte, yaptırım listesinde bulunan bir tanker ile herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan başka bir gemi, denizde geçici olarak sinyal bilgilerini, resmi tanımlama numaralarını ve bayrak kayıtlarını değiş tokuş ediyor. Yaptırımlı tanker denetim bölgesini geçtikten sonra iki gemi yeniden bir araya geliyor ve kendi kimlik bilgilerini geri alıyor.
Deniz Analizleri Merkezi Program Direktörü Joshua Tallis, bu uygulamayı tankerlerle uluslararası denetim makamları arasında süren bir “kedi-fare oyunu” olarak nitelendiriyor.
Manş Denizi yerine kuzey rotaları
Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) araştırmacısı Gonzalo Saez Erausquin, İngiltere’nin operasyonlarının ardından Rus tankerlerinin Manş Denizi’nden uzaklaşarak İskoçya’nın kuzey kıyıları ile İrlanda’nın batısındaki rotalara yöneldiğini belirtti. Bu değişimin ardından söz konusu bölgelerde AIS verilerinin manipüle edilmesinde belirgin bir artış gözlendi.
Kimlik yanıltma yöntemi, görsel kontroller sırasında her zaman kusursuz sonuç vermese de otomatik radar filtrelerini ve uzaktan yapılan ilk denetimleri aşmaya yetiyor. Denizcilik istihbarat kuruluşu Lloyd’s List Intelligence ise küresel ölçekte konum verisi manipülasyonlarının rekor seviyeye ulaştığını ve bunun uluslararası seyrüsefer güvenliği bakımından günlük bir operasyonel tehdide dönüştüğünü bildirdi.
Gölge filo yaptırımlar sonrasında büyüdü
Rusya’nın gölge filosu, Rusya-Ukrayna savaşının başlamasının ardından G7 ülkelerinin Rus ham petrolüne tavan fiyat uygulaması getirmesiyle hızla genişledi. İngiltere Kraliyet Donanması, şüpheli tankerlerin hareketlerini izlemek amacıyla Britanya karasuları ve çevresinde devriye gemileriyle askeri helikopterlerin kullanımını artırdığını açıkladı.
Deniz güvenliği uzmanları, yaptırımları aşmak için kullanılan rota değişiklikleri ve kimlik gizleme tekniklerinin, tanker trafiğinin takibini zorlaştırmasının yanı sıra deniz taşımacılığındaki güvenlik risklerini de artırdığı uyarısında bulunuyor.
