Kızıldeniz’deki Gerilim ve ABD’nin Puntland Stratejisi
ABD’nin Puntland ile imzaladığı güvenlik anlaşması, Kızıldeniz’deki jeopolitik dengeleri nasıl etkileyecek?
Amerika Birleşik Devletleri’nin Afrika Boynuzu’ndaki askeri varlığı, Kızıldeniz’de artan jeopolitik gerilimler ışığında yeni bir aşamaya geçiyor. American Responsible Statecraft dergisinin analizine göre, Somali’nin kuzeydoğusundaki yarı özerk Puntland yönetimi ile ABD Afrika Özel Harekat Komutanlığı arasında, Bosaso’daki askeri tesisin genişletilmesini öngören bir güvenlik anlaşması imzalandı. Bu anlaşmanın, Mogadişu’daki merkezi hükümetin katılımı ve onayı olmadan gerçekleştirilmesi, Washington’ın Somali’deki güç dengesine dair geleneksel yaklaşımında bir değişim olduğunu gösteriyor.
Bu yeni strateji, Donald Trump yönetiminin Afrika Boynuzu’ndaki politikalarında sadece Somali’nin iç dinamikleriyle değil, aynı zamanda Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’ndaki küresel ticaret güvenliğiyle de doğrudan bağlantılı. Uzun yıllardır Birleşik Arap Emirlikleri’nin etkisi altında bir sıçrama tahtası olarak kullanılan Bosaso’da, artık daha bağımsız ve genişletilmiş bir Amerikan askeri tesisi kuruluyor. Bu adım, ABD’ye Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan Babülmendep Boğazı çevresinde daha fazla operasyonel hareket kabiliyeti sağlayacak.
ABD’nin kıtadaki en büyük kalıcı askeri üssü olan Cibuti’deki “Camp Lemonnier” stratejik önemini korusa da, Cibuti hükümetinin topraklarını Sana yönetimine karşı operasyonlarda kullanma konusundaki kısıtlamaları, Washington’ı Bosaso gibi daha esnek alternatiflere yönlendiriyor. Puntland hükümeti ise bu anlaşmanın, bölgedeki istikrarı tehdit eden terör unsurlarıyla mücadeleyi güçlendireceğini ve deniz/kıyı güvenliğini artıracağını savunuyor.
ABD’nin Somali’nin siyasi birliğini destekleme yönündeki resmi hedeflerine rağmen, yerel eyaletlerle doğrudan angajmana girmesi analistler tarafından “stratejik bir çelişki” olarak değerlendiriliyor. Responsible Statecraft raporunu hazırlayan Blaise Malley, Mogadişu’nun dışlandığı bu asimetrik diplomasi yaklaşımının, ülkedeki mevcut güç ve yetki paylaşımı anlaşmazlıklarını derinleştirme potansiyeli taşıdığını belirtiyor. ABD Afrika Komutanlığı (AFRICOM) yetkililerinin, Puntland anlaşmasından sadece günler önce, merkezi hükümetle gerilim yaşayan Jubaland liderliğiyle de doğrudan görüşmesi, Washington’ın yerel otoriteleri muhatap alan yeni stratejisini pekiştiriyor.
