Görev Öncesi Hastalıkta Malulen Emeklilik Mümkün mü?
Göreve başlamadan önce mevcut olan bir hastalığın ilerlemesi, memurlar için malulen emeklilik hakkı doğurabilir mi? SGK uygulaması ve şartlar.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamındaki memurların malulen emeklilik hakkından yararlanabilmesi için, malullük halinin göreve başlamadan önce mevcut olmaması gerekir. Göreve girişten önce kişinin çalışma gücünün en az yüzde 60’ını ya da meslekte kazanma gücünü görevini yapamayacak ölçüde kaybettiği SGK Sağlık Kurulunca tespit edilirse, malullük hükümleri uygulanmaz.
Bu tür durumlarda memur, malulen emeklilik yerine çalışma gücündeki kayıp oranına bağlı yaşlılık aylığı hükümlerine tabi olur. SGK Sağlık Kurulunun değerlendirmesinde çalışma gücü kaybı yüzde 50 ile yüzde 59 arasında belirlenirse en az 16 yıllık sigortalılık ve 4 bin 320 gün prim; yüzde 40 ile yüzde 49 arasında belirlenirse en az 18 yıllık sigortalılık ve 4 bin 680 gün prim şartları aranır. Bu koşulların sağlanması halinde yaş şartı aranmadan yaşlılık aylığı bağlanabilir.
Göreve başlamadan önce çalışma gücünün en az yüzde 60’ının veya meslekte kazanma gücünün görev yapılamayacak düzeyde kaybedildiği tespit edilen kişiler bakımından da malulen emeklilik yerine yaşlılık aylığı gündeme gelebilir. Bunun için en az 10 yıllık sigortalılık ve toplam 1.800 gün prim ödenmiş olması gerekir.
Bununla birlikte, göreve giriş sırasında mevcut olan rahatsızlığın başlangıçta çalışma gücünü yüzde 60 oranında azaltmadığı veya memurun görevini yapmasına engel olmadığı, ancak çalışma sürecinde ağırlaşarak bu seviyeye ulaştığı durum farklı değerlendirilir. Zira söz konusu kişi göreve başladığında, görevi yapmasına engel olacak düzeyde bir malullük halinin bulunmadığı kabul edilir.
Bu nedenle, göreve başlamadan önce bir hastalığı bulunan ancak o tarihte malullük ölçütlerini karşılamayan memurun, rahatsızlığının görev sırasında ilerleyerek çalışma gücünü en az yüzde 60 oranında kaybettirmesi halinde malulen emeklilik talebinde bulunabileceği değerlendirilmektedir. Nihai karar ise sağlık kurulu raporlarını inceleyen SGK Sağlık Kuruluna aittir. Kurul, hastalığın göreve girişten önce var olup olmadığından ziyade, o tarihte malullük düzeyinde bir kayıp bulunup bulunmadığını ve görev sırasında bu kaybın oluşup oluşmadığını değerlendirir.
SGK Sağlık Kurulu görev sırasında çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedildiğine karar verirse, en az 10 yıllık sigortalılık ve toplam 1.800 gün hizmet şartlarının da karşılanması kaydıyla malulen emeklilik kapsamında aylık bağlanması mümkün olabilir.
Sağlık değerlendirmeleri tıbbi nitelik taşıdığından, her olayın raporlar ve kişinin görev başlangıcındaki sağlık durumu üzerinden ayrı ayrı incelenmesi gerekir. Tereddüt bulunan hallerde kurumların konuyu SGK’ya iletmesi ve alınacak resmi görüş doğrultusunda işlem yapması uygun olacaktır.
